Column Henk van Buiten: Deskundigheidsuren

Deze keer wil ik het met u hebben over wat ik al jaren als een intrigerend fenomeen beschouw, de deskundigheidsuren. Sinds we in het onderwijs de normjaartaak hebben, en dat is sinds 1998, hebben alle voltijds leraren, directeuren en oop-ers met lesgebonden of behandeltaken jaarlijks het recht om 166 uren aan deskundigheidsbevordering te doen. Deeltijders hebben naar rato van hun aanstelling precies hetzelfde recht. Dat is mooi zou je zo op het eerste gezicht zeggen. Maar is dat ook werkelijk zo als je het nader beschouwt?

Jaarlijks 166 uren nascholen betekent dat een voltijder per week gemiddeld ruim 4 uren aan nascholing moet doen. En als hij dat een week niet doet, dan moet hij dat de week daarna 8 uur doen om alsnog op dat gemiddelde van 4 uur uit te komen. Dat is dus eens in de twee weken een hele dag deskundigheid bevorderen. En als een medewerker een maand lang niet toekomt aan deskundigheidsbevordering, en dat is voorstelbaar, dan moet hij er de eerste week van de daarop volgende maand, twee dagen voor vrijmaken! Dit simpele sommetje intrigeert mij al jaren omdat ik me niet kan voorstellen dat men zich hieraan houdt. Hieronder leg ik uit waarom ik denk dat niemand zich eraan houdt.

De helft van die 166 uren voor deskundigheidsbevordering wordt in overleg tussen de werkgever en de werknemer ingezet voor scholing en ontwikkeling. Dat is per week dus ruim 2 uren. Je moet dan denken aan teamscholing en –training en aan individuele scholing en training. Als men daar een week niet in slaagt, en laten we eerlijk zijn dat is voorstelbaar, dan moet men de week daarna 4 uren aan nascholing doen. En als men een maand lang niet toekomt aan de overeengekomen deskundigheidsbevordering, en eerlijk gezegd ken ik scholen waar dat regelmatig het geval is, dan moet men er de eerste week van de daarop volgende maand, een dag voor vrijmaken! Eerlijk gezegd zie ik het niet gebeuren. En daarom wil ik de school leren kennen die er in slaagt om op jaarbasis voor al zijn medewerkers aantoonbaar 84 uren aan overeengekomen nascholing te organiseren. Let wel: dat is 10,5 dag per jaar! Ik stel een fles prachtige Bordeaux in het vooruitzicht.

Maar we zijn er nog niet. Ik ben pas op de helft. De andere helft van die 166 uren mag de medewerker zelf invullen. Dat is per week dus nog eens ruim 2 uren. Maar let hier goed op: de werkgever kan de medewerker binnen deze “eigen tijd“ geen scholing opleggen. Ik vermoed dat medewerkers deze tijd gebruiken om bijvoorbeeld een vaktijdschrift te lezen (en dat is in mijn ogen niet de Makro-folder of het vakbondsperiodiek, maar bijvoorbeeld een tijdschrift als Didactief) of een boek, bijvoorbeeld over handelingsgericht werken. De werkgever mag zich met de invulling van deze uren niet bemoeien, maar wel mag de werkgever de medewerker in het functioneringsgesprek vragen er verantwoording over af te leggen. Overigens mag dat alleen achteraf, niet vooraf door bijvoorbeeld naar een plannetje of iets dergelijks te vragen.

Waar ik nou nieuwsgierig naar ben is welke werkgever daar ooit naar heeft gevraagd. En dan niet op de manier zoals dat gewoon is in het onderwijs, maar op een manier zoals verantwoording eigenlijk hoort te gaan, namelijk door een overzicht te vragen van wat er gedaan is, wanneer dat gedaan is en hoeveel tijd dat heeft gekost. Zoals een schoolbestuur zich tegenwoordig moet verantwoorden over de doelmatigheid en rechtmatigheid van het uitgegeven subsidiegeld, zo lijkt het mij heel gewoon dat de medewerker zich verantwoordt aan het schoolbestuur over de doelmatige en rechtmatige besteding van die 88 uren voor de individuele deskundigheidsbevordering. Want laten we wel wezen, die 88 uren vertegenwoordigen een waarde van ruim € 3.000 voor een voltijder (op basis van de GPL) en voor een school met 20 fte hebben we het dus over 60 mille! Een volle baan die we zo voor de klas zouden kunnen zetten! Houdt het gezeur over werkdruk ook meteen op.

Voor de werkgever die me die verantwoordingsoverzichten (desnoods geanonimiseerd) kan laten zien, stel ik twee prachtige flessen Bordeaux in het vooruitzicht. Me dunkt! Ik ben benieuwd.

Henk van Buiten